Σύσκεψη για τη Βεγορίτιδα

Σύσκεψη για τη Βεγορίτιδα

Με την παρουσία του αρμόδιου Υπουργού Περιβάλλοντος κ. Γιάννη Τσιρώνη, πραγματοποιήθηκε ευρεία σύσκεψη για τη στάθμη της λίμνης Βεγορίτιδας στην αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αμυνταίου. 

Στη σύσκεψη, που συμμετείχε ο Δήμαρχος Έδεσσας κ. Δημήτρης Γιάννου, συμμετείχαν ο Βουλευτής Πέλλας κ. Γιάννης Σηφάκης, ο Βουλευτής Φλώρινας κ. Κώστας Σέλτσας, ο Περιφερειάρχης Δυτικής Μακεδονίας κ. Θόδωρος Καρυπίδης, ο Αντιπεριφερειάρχης Φλώρινας κ. Στέφανος Μπίρος, ο Αντιπεριφερειάρχης Πέλλας κ. Θόδωρος Θεοδωρίδης, ο Δήμαρχος Αμυνταίου κ. Κώστας Θεοδωρίδης, ο Αντιδήμαρχος Βεγορίτιδας κ. Χρήστος Βερικούκης, εκπρόσωποι φορέων και πολίτες. 

Η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε σε συνέχεια της απόφασης του Υπουργού να μην υπάρξει καμία παρέμβαση στη στάθμη της Βεγορίτιδας μέχρι να ολοκληρωθούν και γίνουν αποδεκτές από τα αρμόδια όργανα οι σχετικές μελέτες. Μέσα από τη σύσκεψη φάνηκαν οι διαφορετικές προσεγγίσεις των φορέων, όμως η περιβαλλοντική προστασία και η βελτίωση των χαρακτηριστικών της λίμνης φαίνεται ότι αποτελούν την κυρίαρχη άποψη στην τοπική κοινωνία και τους φορείς.

ΔΗΜΟΣ ΕΔΕΣΣΑΣ 
Γραφείο Δημάρχου

Θέσεις για τη λίμνη Βεγορίτιδα και το ζήτημα της στάθμης της

Έδεσσα, 4 Αυγούστου 2015 

Το τελευταίο διάστημα ένα από τα ζητήματα που απασχόλησαν την τοπική κοινή γνώμη ήταν αυτό της στάθμης της λίμνης Βεγορίτιδας.

Η λίμνη Βεγορίτιδα μετά από δεκαετίες υποχώρησης και ταπείνωσης της στάθμης της έχει αρχίσει να ανακαταλαμβάνει κάποια από τα εδάφη που είχε παλιότερα. Σήμερα η στάθμη της λίμνης βρίσκεται στα 515,5 μέτρα από το υψόμετρο της στάθμης της θάλασσας. Στο επίπεδο αυτό δεν απειλούνται ανθρωπογενείς δραστηριότητες, εκτός φυσικά από τις αγροτικές καλλιέργειες των εκτάσεων που είχαν αποκαλυφθεί από τη μείωση της στάθμης της λίμνης και τώρα καλύπτονται και πάλι από το νερό. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί «απειλή» διότι οι εκτάσεις αυτές ήταν λίμνη και τώρα ξαναγίνονται λίμνη. Όποιοι θεωρούν ότι οι εκτάσεις αυτές τους ανήκουν είναι εκτός πραγματικότητας.

Φυσικά, υπάρχουν φωνές – κυρίως από το γειτονικό Νομό Φλώρινας και το Δήμο Αμυνταίου – που επιθυμούν την περαιτέρω ταπείνωση της στάθμης της λίμνης προκειμένου κάποιοι να συνεχίσουν να καλλιεργούν τις εκτάσεις που είχε αποκαλύψει παλιότερα η λίμνη Βεγορίτιδα και ενδεχομένως να αποκαλυφθούν και νέες, διότι η απληστία είναι χαρακτηριστικό του ανθρώπινου γένους…

Εδώ υπάρχει μία σύγκρουση συμφερόντων. Από τη μία είναι το κοινωνικό σύνολο που επιθυμεί την αύξηση της στάθμης της λίμνης Βεγορίτιδας σε επίπεδο που να μην θίγει ανθρωπογενείς δραστηριότητες και ταυτόχρονα να μπορεί να είναι ένα υγιές οικοσύστημα, ενώ από την άλλη είναι κάποιοι μεγαλοαγρότες που καλλιεργούν τις διανεμημένες ή καταπατημένες ιδιαίτερα εύφορες αποκαλυφθείσες εκτάσεις της Βεγορίτιδας. Είναι σίγουρο ότι υποχωρώντας η λίμνη άφησε τεράστιες εκτάσεις που καλλιεργήθηκαν για κάποια χρόνια, όμως αυτό πρέπει να το δούμε ως ένα ιδιότυπο «χρησιδάνειο» για όσους τις καλλιέργησαν και όχι ως μόνιμη κατάσταση. Οι καλλιεργητές δεν πρέπει να προβάλουν το γεγονός ότι χάνουν χρήματα τώρα που η λίμνη επανακτά τις εκτάσεις αυτές, αλλά να σκέφτονται ότι κέρδισαν χρήματα για κάποια χρόνια καλλιεργώντας τις συγκεκριμένες εκτάσεις.

Το κακό είναι ότι πολλές από τις εκτάσεις αυτές είναι «φορτωμένες» με λιπάσματα και φυτοφάρμακα, καθώς καλλιεργήθηκαν για πολλά χρόνια και ενδεχομένως επηρεάσουν τα χαρακτηριστικά της λίμνης, όμως η φύση ξέρει να γιατρεύει τις πληγές της.

Σπεύδω να επισημάνω ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αφήσουμε να εννοηθεί ότι οι αγρότες μολύνουν το περιβάλλον. Είναι η κοινωνική ομάδα που δουλεύει σκληρά κάτω από αντίξοες συνθήκες, ζει αρμονικά με το περιβάλλον και εργάζεται μέσα στη φύση, γεγονός που τους καθιστά τους καλύτερους οικολόγους. Για μένα είναι δεδομένο ότι τόσο οι αγρότες, όσο και τα μέλη του Συλλόγου Προστασίας Βεγορίτιδας, που πρωτοστάτησαν στον αγώνα για την προστασία της λίμνης, βρίσκονται από την ίδια πλευρά του αγώνα για προστασία του περιβάλλοντος και οικονομική ανάπτυξη του τόπου. Όλοι μας καταλαβαίνουμε ότι υπάρχει μία ισορροπία που είχε διαταραχθεί και σιγά σιγά επανέρχεται. Επειδή στις μικρές κοινωνίες που ζούμε δεν έχουμε την πολυτέλεια των διαχωρισμών, πιστεύω ότι όλοι μας πρέπει να συμφωνήσουμε στη βέλτιστη δυνατή λύση για το επίπεδο της λίμνης.

Ένα άλλο σημείο που πρέπει να τονιστεί είναι ότι τα τελευταία χρόνια εκπονείται μία διαχειριστική μελέτη, που ανατέθηκε πριν πολλά χρόνια από τους Δήμους Αμυνταίου και Έδεσσας. Εμείς δεν παραλάβαμε τη μελέτη αυτή διότι έχουμε βασικές αντιρρήσεις στον τρόπο προσέγγισης του θέματος και δεν μπορούμε να δεχθούμε τα ανώτατα όρια στάθμης που θέτουν κάποιοι άλλοι. Δεν μπορεί κανένα μελετητικό γραφείο ή κανένας άλλος Δήμος να μας αναγκάσει να ακολουθήσουμε συγκεκριμένες πολιτικές που αποδεδειγμένα συμβάλουν στην καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, προκειμένου να δημιουργηθούν χωράφια! Η πολιτική αυτή είναι επικίνδυνη για τις επόμενες γενιές. Δεν γίνεται να καταστρέφουμε ό,τι δημιούργησε η φύση για να δημιουργήσουμε χωράφια.

Καλώ όποιον έχει άλλη άποψη να προσπαθήσει να εξηγήσει σε οποιονδήποτε Ευρωπαίο – αξιωματούχο ή απλό πολίτη – ότι είναι σωστό να αποξηράνουμε ή να μειώσουμε δραστικά την έκταση μίας λίμνης όπως η Βεγορίτιδα για να δημιουργήσουμε καλλιεργήσιμες εκτάσεις. Στην καλύτερη περίπτωση θα τον στείλει σε ψυχιατρική κλινική και στη χειρότερη θα τον θεωρήσει εχθρό της κοινωνίας και ένοχο για πράξεις που αντιβαίνουν το κοινωνικό συμφέρον.

Ο Δήμος Έδεσσας από την πρώτη στιγμή είχε ξεκάθαρη και ομόφωνη θέση να προστατέψουμε το κοινωνικό συμφέρον. Μία μεγάλη και υγιής Βεγορίτιδα μπορεί να αποτελέσει πηγή πλούτου για τις τοπικές κοινωνίες με την ανάπτυξη τουριστικών δραστηριοτήτων. Η οικονομική ανάπτυξη δεν σταματά στην καλλιέργεια χωραφιών… Για τον σκοπό αυτό σκοπεύουμε να ξεκινήσουμε ένα σχέδιο για την ανάπτυξη των παραλίμνιων περιοχών με υποδομές για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων που θα συμβάλουν στην αειφορική ανάπτυξη της περιοχής.

Φυσικά δεν μπορούμε να χωρίσουμε τη λίμνη στα δύο και να προστατεύσουμε το «δικό μας» κομμάτι και γι’ αυτό πρέπει να συνεργαστούμε με τους γείτονές μας. Είμαι σίγουρος ότι η δύναμη των επιχειρημάτων είναι μεγαλύτερη από αυτή των συμφερόντων και γι’ αυτό το λόγο είμαι αισιόδοξος ότι θα βρεθεί σημείο επαφής για να κάνουμε μία συλλογική προσπάθεια προστασίας της λίμνης και του κοινωνικού συμφέροντος.

Πέρα απ’ όλα αυτά η σημερινή κατάσταση είναι ένα πολύ καλό μάθημα για όλους μας και δείχνει ότι η φύση προσπαθεί να γιατρέψει τις πληγές που δημιούργησε ο άνθρωπος τις προηγούμενες δεκαετίες. Αν δεν μπορούμε να τη βοηθήσουμε τουλάχιστον ας την αφήσουμε να κάνει τη δουλειά της και να μην την εμποδίζουμε δημιουργώντας καινούργιες πληγές!

Δημήτρης Γιάννου
Δήμαρχος Έδεσσας

Εκδηλώσεις για την μάχη της Άρνισσας (1912)

 

Η Μάχη του Οστρόβου

4-5 Νοεµβρίου 1912: Απελευθέρωση της περιοχής µας από την Τουρκοκρατία µετά από 530 χρόνια

 Του Παπαλαζάρου Ιωάννη

       Εκπαιδευτικού

 
Τον Οκτώβριο του 1912, µετά από τη γιγαντιαία και νικηφόρα προέλαση του Ελληνικού Στρατού, απελευθερώ θηκαν, ως γνωστόν, οι πόλεις της Κεντρικής Μακεδονίας Βέροια και Νάουσα (16 - 17 Οκτωβρίου), Έδεσσα (18 Οκτωβρίου) και Γιαννιτσά (20 Οκτωβρίου), όπου ο στρατός µας χρειάστηκε να δώσει επί ένα διήµερο σκληρές και πολύνεκρες µάχες, για να φτάσει νικητής και τροπαιούχος στις 26 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη.
Μετά από την αδικαιολόγητη υποχώρηση της 5ης Μεραρχίας από το Σόροβιτς (Αµύνταιο) ο τουρκικός στρατός σύντοµα ανακατέλαβε τη λεκάνη του Οστρόβου (σημ ΔΕΕ: Όστροβο = η σημερινή λίμνη Βεγορίτιδα, αλλά και η κωμόπολη Άρνισσα), κλείνοντας διαβάσεις, δρόµους και επικοινωνίες προς την Έδεσσα, την ∆υτική Μακεδονία και το Μοναστήρι, όπου είχε παραταχθεί ο σερβικός στρατός, αναµένοντας ενισχύσεις από ελληνικής πλευράς.
Ήταν επιτακτική ανάγκη να απωθηθεί ο τουρκικός στρατός από τις περιοχές αυτές για να απελευθερωθούν, αλλά παράλληλα να επιτευχθεί και η διάλυσή του ώστε να αποτραπεί οποιαδήποτε απόπειρα των τουρκικών δυνάµεων να προωθηθούν προς την Ήπειρο, όπου ο Ελληνικός Στρατός προετοιµαζόταν για τη µεγάλη επιχείρηση απελευθέρωσης των Ιωαννίνων και της Ηπείρου.
Για το σκοπό αυτό από το Γενικό Στρατηγείο διατάχθηκε γιγαντιαία αναστροφή των ελληνικών δυνάµεων, µέσω του κάµπου των Γιαννιτσών και της Έδεσσας, προς τη ∆υτική Μακεδονία, µε τελικό προορισµό το Μοναστήρι. Η επιχείρηση αυτή και τα γεγονότα που ακολούθησαν κατά το χρονικό διάστηµα από 30 Οκτωβρίου µέχρι 7 Νοεµβρίου 1912 αναφέρονται στην πολεµική ιστορία υπό το όνοµα «Επιχειρήσεις του Οστρόβου» γιατί η λεκάνη του Οστρόβου, µεταξύ των ορεινών όγκων Βιτσίου, Βόρα, Βερµίου και Σινιάτσικου, αποτέλεσε το θέατρό τους.
Στις 30 Οκτωβρίου 1912 τέσσερις ελληνικές µεραρχίες, 1η, 3η, 4η, 6η και ένα Σύνταγµα Ιππικού, υπό τις άµεσες διαταγές του Αρχιστράτηγου και ∆ιαδόχου Κωνσταντίνου, ξεκίνησαν από τη Θεσσαλονίκη µε αρχικό προορισµό και στόχο την απελευθέρωση της λεκάνης της Βεγορίτιδας, όπου είχαν οχυρωθεί οι τουρκικές δυνάµεις, αποτελούµενες από την 18η Μεραρχία Μοναστηρίου και µια εφεδρική µε σύνολο 13.000 ανδρών.
Με συνεχή πορεία τριών ηµερών η ελληνική δύναµη κατόρθωσε να διανύσει απόσταση 90 χιλιοµέτρων, υπό καταρρακτώδη βροχή και το απόγευµα της 1ης Νοεµβρίου να βρεθεί στην περιοχή της Έδεσσας. Από εκεί η κάθε µονάδα ανέλαβε τη διατεταγµένη αποστολή της. Η 1η Μεραρχία µε το Γενικό Στρατηγείο παρέµεινε στη Σκύδρα (Βαρτικόπ). Η 3η Μεραρχία στάθµευσε στην Έδεσσα. Η 4η κατευθύνθηκε στην Φλαµουριά (Πόδος). Η 6η Μεραρχία µε το 1ο Σύνταγµα Ιππικού συντάχθηκαν στα υψώµατα του Άγρα (Βλάδοβο). Τα επόµενο διήµερο η 4η µετακινήθηκε προς το Κάτω Γραµµατικό και η 3η στην Καρυδιά (Τέχοβο).
Ο τουρκικός στρατός είχε οχυρωθεί αµυντικά σε θέσεις της περιοχής, γύρω από τον Άγρα, στη θέση Αγία Παρασκευή κοντά στην Καρυδιά, στο Νησί και µε τον κύριο όγκο των δυνάµεών του, τρία πλήρη τάγµατα, στα υψώµατα της ∆ροσιάς, των Ξανθογείων (Ροσίλοβου) και ανατολικά της Άρνισσας. Άλλες δυνάµεις του είχαν κλείσει τις ορεινές διαβάσεις του Γκορνίτσοβου (Κέλλης) και της Μπάνιτσας (Βεύης).
Στις 2 Νοεµβρίου η 6η Μεραρχία µε το 1ο Σύνταγµα Ευζώνων απέκρουσε επιθέσεις και απώθησε τις τουρκικές δυνάµεις από τον Άγρα. Στις 3 Νοεµβρίου η 3η Μεραρχία ενήργησε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην περιοχή του Τεχόβου. Την εποµένη, 4 Νοεµβρίου, η ίδια µονάδα ανέλαβε την αποστολή να προωθηθεί, µέσω Καρυδιάς, προς το Όσλοβο (Παναγίτσα) και τη Ζέρβη. ∆έχτηκε όµως σφοδρά τουρκικά πυρά που την υποχρέωσαν να υποχωρήσει, να συµπτυχθεί και να προωθήσει µόνο ορισµένα αναγνωριστικά της τµήµατα µέχρι το βλαχοχώρι Πατετσίν (Πάτηµα).
Την ίδια µέρα η 4η Μεραρχία από το Κάτω Γραµµατικό, αφού απέκρουσε µικροαντιστάσεις των Τούρκων στην περιοχή, κατέλαβε τις απογευµατινές ώρες τα χωριά Κότσανα (Περαία) και Κατράνιτσα (Πύργους) και τµήµατά της οχυρώθηκαν σε υψώµατα νοτιοανατολικά της Άρνισσας, σε απόσταση βολής από τις τουρκικές θέσεις. Μικρή µονάδα ιππικού ανέλαβε αναγνωριστική αποστολή των εχθρικών θέσεων καθώς και της δυνατότητας επαφής µε τον σερβικό στρατό. Έπεσε όµως σε ενέδρα τουρκική και σκοτώθηκαν δύο άνδρες ιππείς της µονάδας. Για την τύχη των οστών των δύο νεκρών θα αναφερθούµε στο τέλος του άρθρου.
Η 6η Μεραρχία προωθήθηκε προς την Άρνισσα κατά µήκος της αµαξιτής οδού, µε εµπροσθοφυλακή το 18ο Σύνταγµα Πεζικού, τρεις ηµιλαρχίες ιππικού και το 1ο Ευζωνικό Σύνταγµα.
Οι πρώτες συγκρούσεις άρχισαν την πρωία της 4ης Νοεµβρίου και κράτησαν µέχρι αργά το βράδυ, χωρίς όµως αποτέλεσµατα θετικά. Η εµπροσθοφυλακή, αφού εξουδετέρωσε µικροαντιστάσεις του εχθρού, κατά τις απογευµατινές ώρες κατάφερε να φτάσει στη γραµµή των υψωµάτων νοτιοανατολικά της Άρνισσας, όπου όµως δέχτηκε αντεπιθέσεις και σφοδρά πυρά από αµυνόµενες εχθρικές µονάδες και αναγκάστηκε σε µερική υποχώρηση. Με ενισχύσεις της Μεραρχίας αντεπιτέθηκε και κατάφερε να απωθήσει τον εχθρό στις αρχικές του θέσεις. Νυχτερινή επίθεση που επιχειρήθηκε από το 1ο Σύνταγµα Ευζώνων, συνάντησε τη λυσσώδη αντίδραση των τουρκικών δυνάµεων και δεν έφερε τα αναµενόµενα αποτελέσµατα.
Την επόµενη ηµέρα (5 Νοεµβρίου 1912) η επίθεση γενικεύθηκε και ο τουρκικός στρατός υποχρεώθηκε σε υποχωρητικούς ελιγµούς. Μέχρι το απόγευµα της ηµέρας αυτής ο ελληνικός στρατός είχε επιβληθεί ολοκληρωτικά και το 1ο Ευζωνικό Σύνταγµα, που µε τους 8 λόχους του πρωταγωνίστησε στις συµπλοκές, απελευθέρω- νε την περιοχή µας και έµπαινε πρώτο θριαµβευτικά στην κωµόπολη του Οστρόβου (Άρνισσα).
Έτσι από την αυγή της 5ης Νοεµβρίου άνοιγε µια καινούρια σελίδα για τους υπόδουλους χριστιανούς κατοίκους της Άρνισσας, του Αγίου Αθανασίου, του Γραµµατικού, της Ζέρβης, των Ξανθογείων και όλων των οικισµών της λεκάνης της Βεγορίτιδας, ένα µήνυµα ελπιδοφόρο για τη ζωή τους, για την τιµή τους, για την ασφάλεια και την προκοπή τους. Ξηµέρωσε µια καινούργια µέρα, όπου όλα έλαµπαν από τον ήλιο της δικαιοσύνης και της ελευθερίας, που επέστρεφε επιτέλους στον τόπο της ύστερα από 530 µαρτυρικά χρόνια αβάσταχτης σκλαβιάς υπό τον τουρκικό ζυγό (1382-1912).
Πολύχρονοι αγώνες, αµέτρητες θυσίες και άφθονο αίµα µαρτύρων συντοπιτών µας κατά τον Μακεδονικό Αγώνα που είχε προηγηθεί, εύρισκαν επιτέλους την αιώνια λύτρωση και τη δικαίωσή τους µε τη νικηφόρο προέλαση του Ελληνικού Στρατού και την απελευθέρωση της Μακεδονίας.

[...]

Απόσπασμα από σχετικό άρθρο που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό:

"ΛΙΜΝΗ ΒΕΓΟΡΙΤΙΔΑ"

Περιοδική έκδοση του Συλλόγου Προστασίας Βεγορίτιδας

Φύλλο 21 Έτος 6ο Δεκέμβριος 2010

 ΔΕΕ

Ειδήσεις από την Άρνισσα

1ος Ημιμαραθώνιος Λίμνης Βεγορίτιδας

Η ΔΗ.Κ.Ε.Δ.Ε Έδεσσας, ο Σύλλογος Βετεράνων Αθλητών Στίβου Έδεσσας και οι Πολιτιστικοί φορείς της Άρνισσας διοργανώνουν τον 1ο Ημιμαραθώνιο Λίμνης Βεγορίτιδας που θα πραγματοποιηθεί στην Άρνισσα την Κυριακή 9 Οκτωβρίου και ώρα 11:00 πμ. Σε μια υπέροχη διαδρομή οπου το μεγαλύτερο μέρος της θα πραγματοποιηθεί δίπλα στην λίμνη Βεγορίτιδα, κάτω απο το επιβλητικό όγκο του Καιμάκτσαλαν*. Για να συμμετέχεις πρέπει να έχεις κλείσει το 18ο έτος της ηλικίας σου και να είσαι σίγουρος οτι μπορείς να διανύσεις 21096 μ. Μπορούν να αγωνιστούν και γυναίκες και άντρες με κάθε εθνικότητα. Πιστεύουμε πως η φετινή οργάνωση της εκδήλωσης κάποτε θα γίνει θεσμός...

Σας περιμένουμε

Πηγή: http://mesna.webnode.com/

* Σημ. ΔΕΕ: Προφανώς εννοεί το όρος Βόρας. Το Καϊμακτσαλάν είναι απλώς μια κορυφή (η ψηλότερη) του Βόρα.

 

Μια "ξεχασμένη" εισήγηση

Από 23 - 26 Απριλίου 1999, είχε πραγματοποιηθεί στην Έδεσσα, το 1ο (Πρώτο και τελευταίο, δυστυχώς) Αναπτυξιακό Συνέδριο του Νομού Πέλλας, με πρωτοβουλία της Νομαρχίας και τη συνεργασία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας. Στο Συνέδριο αυτό είχα κάνει μια εισήγηση για το αλιευτικό-ιχθυοκαλλιεργητικό δυναμικό του Νομού και με ποιούς τρόπους θα μπορούσε να αξιοποιηθεί. Δεδομένου ότι το μεγαλύτερο τμήμα αυτού του δυναμικού περικλείεται από τα όρια του νέου Δήμου Έδεσσας, είναι ευνόητο ότι η εισήγηση που ακολουθεί έχει εφαρμογή ακόμα και σήμερα. Ελπίζω να μη έχει την τύχη που είχε στα πλαίσια της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, ενός θεσμού αποτυχημένου από κάθε άποψη, όπως αποδείχτηκε στην πράξη.

ΔΕΕ

ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΝΟΜΟΥ ΠΕΛΛΑΣ:

ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ - ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Δημήτρης Ευαγγελίδης - Ιχθυολόγος
Πρόεδρος Ένωσης Ειδικών Επιστημόνων Υδατοκαλλιεργειών Ελλάδος

α) Υδάτινο δυναμικό του Νομού Πέλλας με αλιευτικό και υδατοκαλλιεργητικό ενδιαφέρον (σύντομη περιγραφή και στοιχεία)

Πριν ξεκινήσω την ανάπτυξη της εισήγησης μου επιτρέψτε μου μια καίρια, κατά άποψή μου, επισήμανση, που σχετίζεται άμεσα με το θέμα μας:

Θεωρούμε ως βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε προγραμματισμένη προσπάθεια ανάπτυξης του κλάδου στον Νομό, την συστηματική καταγραφή του υπάρχοντος υδάτινου δυναμικού, ώστε βάσει των στοιχείων που θα προκύψουν να είναι δυνατή η επιστημονική αποτίμηση των δυνατοτήτων που υπάρχουν. Πιστεύω ότι η σκοπιμότητα της υλοποίησης ενός τέτοιου προγράμματος είναι εύκολα αντιληπτή από τον καθένα και όχι μόνον για τον κλάδο μας αλλά και για γενικότερους λόγους που θα διαφανούν ελπίζω στην πορεία των εργασιών αυτού του Συνεδρίου. Σύμφωνα πάντως με πληροφορίες ένα τέτοιο πρόγραμμα υποβλήθηκε παλαιότερα από την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση στο Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ. αλλά δεν εγκρίθηκε λόγω κάποιας διαφωνίας που υπήρχε με το ΥΠ. ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ.

Εν πάση περιπτώσει, από τα υπάρχοντα στοιχεία που έχουμε στην διάθεσή μας, φαίνεται ότι το βασικό υδάτινο δυναμικό που παρουσιάζει σημαντικό αλιευτικό / υδατοκαλλιεργητικό ενδιαφέρον είναι:

α) Η λίμνη Βεγορίτιδα

β) Ο υγροβιότοπος Άγρα-Βρυττών-Νησιού
γ) Οι ποταμοί Εδεσσαίος-Αλμωπαίος-Λουδίας με τους παραποτάμους τους
δ) Τα νερά του ορεινού όγκου του Βόρα
ε) Οι πηγές της Αραβησσού και
στ) Οι θερμοπηγές Λουτρακίου

β) Η Αλιεία στις Λίμνες και τα ποτάμια του Νομού

Η σημερινή αλιευτική κατάσταση στον Νομό μας κάθε άλλο παρά ευοίωνη θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί. Η συνεχής υποβάθμιση των φυσικών και τεχνητών υδατοσυλλογών που σημειώθηκε στην περιοχή μας τις τελευταίες δεκαετίες, για διαφόρους σε κάθε περίπτωση λόγους, ήταν επόμενο να εκμηδενίσει ουσιαστικά την επαγγελματική αλιευτική δραστηριότητα με αποτέλεσμα ελάχιστοι πλέον ψαράδες να ασχολούνται επαγγελματικά με την Αλιεία...

Επιγραμματικά, θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ως κύρια προβλήματα της σημερινής θλιβερής κατάστασης των αλιευτικών πραγμάτων του Νομού τα εξής:

α) Η γενικότερη αδιαφορία της Πολιτείας για τα εσωτερικά νερά της χώρας, κάτι που αντανακλάται και στην από καιρό ξεπερασμένη Νομοθεσία, την παντελή έλλειψη αναπτυξιακών προγραμμάτων, την απουσία εθνικής Στρατηγικής αλλά και πολιτικής βούλησης για την αλιευτική ανάπτυξη των εσωτερικών υδάτων και τέλος την ψευδο-οικολογική αντίληψη που έχει επικρατήσει σε πολλά επίπεδα, την νοοτροπία δηλαδή να ενδιαφέρονται κάποιοι για μια λίμνη ή ένα ποτάμι από την πλευρά και μόνον της προστασίας τους ως υγροβιοτόπων, ως περιοχών με ενδιαφέρουσα ορνιθοπανίδα κλπ και να αγνοούνται πλήρως οι κάτοικοι των γύρω περιοχών οι οποίοι πριν από όχι και τόσα πολλά χρόνια αποκτούσαν ένα σημαντικό εισόδημα από την αλιευτική τους δραστηριότητα.. Χαρακτηριστικά παραδείγματα στον Νομό μας, η Λίμνη Βεγορίτιδα και η Λίμνη του Άγρα..

β) Η ανυπαρξία ειδικών Μελετών και επομένως η απουσία προγραμμάτων για την αλιευτική ανάπτυξη των εσωτερικών υδάτων του Νομού και τέλος

γ) Η απουσία φορέων Διαχείρισης, μεμονωμένα ή συνολικά, με αποφασιστικές αρμοδιότητες και με κατεύθυνση αλλά και προσανατολισμό την πολύπλευρη ανάπτυξη των εσωτερικών νερών καθώς και η σύγχυση γύρω από τις αρμοδιότητες των Υπηρεσιών είχαν ως αποτέλεσμα την ύπαρξη περίπου ασυδοσίας στην προστασία του αλιευτικού πλούτου και όχι μόνον, ο οποίος αφέθηκε στον «πατριωτισμό» των ελαχίστων πλέον επαγγελματιών ψαράδων που έχουν εναπομείνει.

Αποτελεί πεποίθησή μας αλλά και γεγονός επιστημονικά διαπιστωμένο, ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης του αλιευτικού πλούτου του Νομού μας ο οποίος μπορεί να στηρίξει σε μεγάλο βαθμό τα εισοδήματα των κατοίκων των γύρω οικισμών αυτοτελώς αλλά και σε συνδυασμό με άλλες δραστηριότητες. Πιστεύουμε ότι τα παραπάνω θα μπορούσαν να αποτελέσουν μια σημαντική παράμετρο στην εκπόνηση Ειδικών Τοπικών Αναπτυξιακών Προγραμμάτων (Ε.Τ.Α.Π.) στις συγκεκριμένες περιοχές σε συνδυασμό με άλλα προϊόντα ή δραστηριότητες όπως προαναφέραμε.

γ) Υδατοκαλλιέργειες

Ο Νομός Πέλλας υπήρξε πρωτοπόρος στην ανάπτυξη των Υδατοκαλλιεργειών στην χώρα μας αλλά και στις Ιχθυοκαλλιέργειες ειδικότερα. Ήδη από την δεκαετία του 1960 υπήρξαν προσπάθειες εκτροφής υδρόβιων γουνοφόρων ζώων σε ένα οικονομικό περιβάλλον σαφώς δυσμενέστατο (κάτι που ερμηνεύει σε ένα βαθμό και την τελική αποτυχία του εγχειρήματος). Παράλληλα η κατασκευή και λειτουργία την ίδια περίπου περίοδο του κρατικού Ιχθυογεννητικού Σταθμού στην Έδεσσα έδωσε σημαντική ώθηση στην δημιουργία Μονάδων Ιχθυοκαλλιέργειας πέστροφας.

Δυστυχώς, όπως και σε άλλους Τομείς, ο Νομός μας από πρωτοπόρος έχει μεταβληθεί και πάλι σε ουραγό στον συγκεκριμένο Τομέα. Στις δεκαετίες του 1970 και 1980 ένας δυσμενής συνδυασμός διαφόρων παραγόντων έπληξε τις υπάρχουσες Πεστροφοκαλλιέργειες του Νομού οι οποίες είτε έκλεισαν είτε μείωσαν την παραγωγή τους.

Η σημερινή κατάσταση χωρίς να μπορεί να χαρακτηρισθεί εντυπωσιακή αρχίζει να εμφανίζει σαφή σημεία ανάκαμψης με την σταδιακή επαναλειτουργία Μονάδων, την δημιουργία νέων (Χελοκαλλιέργεια) και το ενδιαφέρον για δημιουργία νέων Μονάδων.

Πρέπει στο σημείο αυτό να τονίσουμε την ύπαρξη δύο σοβαρών παραγόντων που μας επιτρέπουν να ελπίζουμε ότι μπορούμε να περιμένουμε πολλά πράγματα από την ανάπτυξη των Υδατοκαλλιεργειών στον Νομό μας, η οποία ευελπιστούμε ότι θα είναι αλματώδης τα προσεχή χρόνια:

α) Οι τάσεις της ελληνικής αγοράς έχουν αντιστραφεί πλήρως ως προς την πέστροφα από όσα είμαι σε θέση να γνωρίζω. Υπάρχει ήδη σοβαρό ενδιαφέρον και η ζήτηση αυξάνει από χρόνο σε χρόνο. Η κατάσταση αυτή δεν προβλέπεται να μεταβληθεί στο προσεχές μέλλον, όπως τουλάχιστον προέκυψε από τις ανακοινώσεις και τις συζητήσεις που έγιναν στο 1ο Βαλκανικό Συνέδριο Υδατοκαλλιεργειών που πραγματοποιήθηκε στην Θεσσαλονίκη τον Σεπτέμβριο του 1998.

β) Το ανεκμετάλλευτο υδατοκαλλιεργητικό δυναμικό του Νομού μας είναι σημαντικότατο και μπορεί να στηρίξει και μεγάλες παραγωγές και την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε συνδυασμό με την ύπαρξη σαφούς νομοθετικού πλαισίου οικονομικών ενισχύσεων μέσω του νέου Τομεακού προγράμματος Αλιείας και Υδατοκαλλιεργειών του Υπουργείου Γεωργίας 1999-2004.

Φυσικά όλα τα παραπάνω είναι εφικτά και πραγματοποιήσιμα υπό ορισμένες βασικές προϋποθέσεις. Αναφέραμε στην αρχή της εισήγησής μας την πρώτη και στο τέλος, για να μη επανερχόμαστε, θα αναφέρουμε και την δεύτερη.

Συμπερασματικά πάντως η προσωπική μου άποψη είναι ότι ο κλάδος των Υδατοκαλλιεργειών μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική πηγή εισοδημάτων για τους κατοίκους του Νομού μας.

δ) Μεταποίηση Αλιευμάτων

Η μεταποίηση αλιευμάτων παρ’ όλο που έχει παράδοση και προϊστορία στην χώρα μας, μόλις πρόσφατα σχετικά άρχισε να παρουσιάζει σημαντικό ενδιαφέρον. Πιστεύουμε ότι στις εξελίξεις αυτές έπαιξαν ιδιαίτερο ρόλο όχι μόνον οι προτιμήσεις του καταναλωτικού κοινού αλλά κυρίως οι οικονομικές ενισχύσεις που στήριξαν αυτήν την δραστηριότητα (ξεκινώντας με τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 4042/1990) και οι οποίες επέτρεψαν την πραγματοποίηση από διάφορες Εταιρείες, μεγάλων επενδύσεων ύψους αρκετών δισεκατομμυρίων. Οι Εταιρείες αυτές με την σειρά τους στήριξαν την προώθηση στην Αγορά των μεταποιημένων αλιευμάτων με αποτέλεσμα σήμερα να υπάρχει στην χώρα μας μία συνεχώς διευρυνόμενη ζήτηση του καταναλωτικού κοινού. Έτσι για παράδειγμα η ζήτηση για καπνιστά ψάρια ενώ πριν μερικά χρόνια ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτη, σήμερα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και οι τάσεις είναι αυξητικές.

Στο σημείο αυτό αξίζει να τονίσουμε ότι η καπνιστή πέστροφα κατέχει σημαντική θέση στις προτιμήσεις του κοινού κυρίως στα μεγάλα Αστικά κέντρα της χώρας. Οι μελέτες Αγοράς όμως προβλέπουν ότι αυτή η ζήτηση θα επεκταθεί στο άμεσο μέλλον και στις υπόλοιπες αγορές της χώρας και επομένως θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο η ανάγκη για μεγαλύτερες παραγωγές νωπών προϊόντων από Ιχθυοκαλλιέργειες. Η σημερινή παραγωγή της χώρας σε νωπή πέστροφα κυμαίνεται μεταξύ 2500-3000 τόννων ψαριών τον χρόνο. Όμως μία και μόνον Εταιρεία του κλάδου έχει ετήσιες ανάγκες σε νωπή πέστροφα 3000 τόννους που καλύπτει με εισαγωγές από το εξωτερικό (Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία). Επί πλέον στο Βαλκανικό Συνέδριο που προαναφέρθηκα πληροφορηθήκαμε ότι οι τιμές της νωπής και μεταποιημένης πέστροφας στην Βουλγαρία και στα Σκόπια είναι κάτι περισσότερο από απλώς ελκυστικές και όσο η οικονομική κατάσταση αυτών των χωρών θα βελτιώνεται, τόσο περισσότερο θα αυξάνει η ζήτηση.

Συμπερασματικά πιστεύω ότι και ο Τομέας της Μεταποίησης παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον Νομό μας γεγονός που επιτείνει την ανάγκη δημιουργίας νέων Μονάδων παραγωγής ψαριών από Ιχθυοκαλλιέργειες.

ε) Οικολογική αξιοποίηση υδάτινου δυναμικού (Οικοτουρισμός)

Θεωρώ σκόπιμη την αναφορά και ενός άλλου Τομέα αξιοποίησης του υδάτινου δυναμικού του Νομού μας που σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της Αλιείας και των Υδατοκαλλιεργειών θα μπορούσε να δώσει θαυμάσια και πολύ ικανοποιητικά αποτελέσματα. Αναφέρομαι στην ανάπτυξη μιας από τις πλέον σύγχρονες αλλά και αποδοτικές μορφές Τουρισμού στον λεγόμενο Οικοτουρισμό ο οποίος και θέσεις εργασίας μπορεί να δημιουργήσει αλλά και σημαντικά εισοδήματα στους κατοίκους των γύρω οικισμών είναι δυνατόν να αποφέρει. Ήδη έχουν καταγραφεί στον Νομό μας πέντε περιοχές μέσω του προγράμματος ΦΥΣΗ 2000 που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από πλευράς Ευρωπαϊκής Ένωσης για χρηματοδότηση και αξιοποίησή τους.

Θα σταθώ σε δύο από αυτές τις περιπτώσεις, στον Υγροβιότοπο Άγρα-Βρυττών-Νησιού και στην Λίμνη Βεγορίτιδα. Πιστεύω ότι αποτελούν περιοχές όπου μπορούν να γίνουν πολύπλευρες και συνδυασμένες παρεμβάσεις με αποτελέσματα ιδιαίτερα αποδοτικά και όπου μπορεί να επιχειρηθούν δράσεις στον Αλιευτικό Τομέα, στον Τομέα των Υδατοκαλλιεργειών, στον Τομέα της Ορνιθοπανίδας με κατάληξη στην ολοκληρωμένη Οικολογική αξιοποίηση αυτών των περιοχών με στόχο τον Οικοτουρισμό.

στ) Υπηρεσία Αλιείας του Νομού

Αναφέρθηκα προηγουμένως ότι για την επιτυχία όλων αυτών των σχεδίων και προγραμματισμών απαιτούνται ορισμένες βασικές προϋποθέσεις και ήρθε η στιγμή να αναφέρω και την δεύτερη προϋπόθεση που δεν είναι άλλη από την ύπαρξη μιας αξιόλογης και πλήρως στελεχωμένης Υπηρεσίας Αλιείας στην Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση του Νομού. Παλαιότερα τα καθήκοντα Υπηρεσίας Αλιείας του Νομού ασκούσε το προσωπικό του Ιχθυογεννητικού Σταθμού αλλά μετά από τη θεσμοθέτηση του Β΄ βαθμού Αυτοδιοίκησης οι αρμοδιότητες μεταφέρθηκαν στην Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πέλλας στο πρώτο Οργανόγραμμα όμως της οποίας δεν προβλέφθηκε η δημιουργία τέτοιας Υπηρεσίας αφού δεν υπήρχαν Ιχθυολόγοι για να την στελεχώσουν. Σήμερα λειτουργεί με την μορφή Γραφείου Αλιείας της Δνσης Γεωργίας Έδεσσας με έναν μοναδικό Ιχθυολόγο αποσπασμένο από άλλη Νομαρχία.

Κλείνοντας την εισήγησή μου επιτρέψτε μου να θέσω το ζήτημα της δημιουργίας στην Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Πέλλας, μιας Υπηρεσίας Αλιευτικών Εφαρμογών και Υδατοκαλλιεργειών που νομίζω ότι με αυτήν την ονομασία θα περιγράφονται σωστότερα οι αρμοδιότητές της και η οποία θα πρέπει να στελεχωθεί κατάλληλα ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στην υλοποίηση όσων προανέφερα και είχατε την υπομονή να ακούσετε με προσοχή και για το οποίο σας ευχαριστώ πολύ.
Δ.Ε.Ε.

       Έδεσσα, 24-4-1999